Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI), ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong giáo dục đại học, việc tìm hiểu trải nghiệm, động cơ và các yếu tố liên quan đến hành vi sử dụng AI của sinh viên có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn. Xuất phát từ yêu cầu đó, đề tài được triển khai nhằm làm rõ thực trạng sử dụng AI trong học tập, những đặc điểm tâm lý của người học khi tương tác với công nghệ, đồng thời đề xuất các khuyến nghị góp phần nâng cao hiệu quả ứng dụng AI trong giáo dục đại học.

Nghiên cứu được thực hiện thông qua khảo sát 219 sinh viên tại các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội, kết hợp các phương pháp phân tích thống kê nhằm đánh giá hành vi, trải nghiệm, động cơ sử dụng AI và những yếu tố có liên quan đến ý định tiếp tục sử dụng công nghệ này trong học tập. Một trong những điểm đáng chú ý của đề tài là tiếp cận trải nghiệm sử dụng AI từ góc độ tâm lý học, thay vì chỉ tập trung vào mức độ phổ biến hoặc tính hữu ích của công nghệ. Theo đó, trải nghiệm của sinh viên được xem xét trên sáu phương diện gồm tính hấp dẫn, tính dễ hiểu, tính hiệu quả, tính tin cậy, tính kích thích và tính đổi mới. Bên cạnh đó, nghiên cứu phân tích bốn nhóm động cơ sử dụng AI, bao gồm động cơ nội tại, giá trị cá nhân, áp lực nội tâm và tác động bên ngoài.

Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ tính đa dạng trong cách sinh viên tiếp cận và sử dụng AI phục vụ học tập. Đặc biệt, đề tài nhấn mạnh sự cần thiết phải phân biệt giữa tần suất sử dụng công nghệ và chất lượng sử dụng công nghệ. Việc sinh viên sử dụng AI thường xuyên không đồng nghĩa với khả năng khai thác công nghệ một cách hiệu quả, có phản tư và có trách nhiệm. Nghiên cứu cũng xem xét vai trò của ảnh hưởng xã hội, điều kiện hỗ trợ, thói quen và nhận thức rủi ro đối với ý định tiếp tục sử dụng AI của sinh viên.

Trên cơ sở các kết quả thu được, nhóm nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị hướng tới việc nâng cao năng lực sử dụng AI có trách nhiệm trong môi trường giáo dục đại học. Trong đó, cần chú trọng phát triển khả năng kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện, năng lực tự học và ý thức về liêm chính học thuật; đồng thời tăng cường hướng dẫn sinh viên sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ quá trình học tập, thay vì thay thế hoạt động tư duy độc lập.

Hội đồng đã ghi nhận nỗ lực của nhóm nghiên cứu, giá trị khoa học và thực tiễn của nhiệm vụ; đồng thời chỉ ra những hạn chế của nghiên cứu, góp ý để nhóm nghiên cứu chỉnh sửa, hoàn thiện báo cáo tổng kết. Trên cơ sở xem xét nội dung báo cáo và kết quả nghiên cứu, Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp cơ sở “Trải nghiệm việc sử dụng trí tuệ nhân tạo vào học tập của sinh viên”, xếp loại khá.

TS. Rơ Đăm Thị Bích Ngọc