Nhiệm vụ tập trung đánh giá thực trạng khác biệt về giá trị giữa các nhóm thanh niên, trung niên và người cao tuổi trên địa bàn thành phố Hà Nội; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm đề xuất các giải pháp nhằm phát huy những ưu điểm, hạn chế những mặt tiêu cực nảy sinh từ sự khác biệt giá trị, hướng tới xây dựng quan hệ liên thế hệ hài hòa, gắn kết trong cộng đồng và xã hội.

Nhiệm vụ đã hệ thống hóa cơ sở lý luận tâm lý học về giá trị, lựa chọn và kiểm định các thang đo giá trị và thực hiện khảo sát bằng bảng hỏi đối với 307 người dân, phỏng vấn sâu 12 người dân đang sinh sống tại Hà Nội. Sự khác biệt giữa các thế hệ được xem xét ở bốn nhóm giá trị: giá trị phổ quát, giá trị công việc, giá trị giáo dục và giá trị bản thân – quan hệ xã hội.

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt về giá trị giữa ba nhóm thanh niên, trung niên và người cao tuổi không mang tính đối lập giữa "truyền thống" và "hiện đại"; giữa "cá nhân" và "cộng đồng", mà chủ yếu thể hiện ở thứ bậc ưu tiên và cách thức biểu hiện giá trị trong từng giai đoạn cuộc đời. Thanh niên có xu hướng đề cao sự tự chủ, bình đẳng, thành tựu, sáng tạo và sẵn sàng thay đổi. Trung niên thể hiện rõ vai trò "giao thoa" giữa các thế hệ, vừa duy trì các giá trị gia đình, cộng đồng và trách nhiệm, vừa tiếp nhận các giá trị gắn với tự chủ và phát triển nghề nghiệp. Người cao tuổi coi trọng hơn sự ổn định, an toàn, gắn kết, các giá trị truyền thống và kinh nghiệm sống; nhóm giá trị bảo tồn có xu hướng tăng dần theo độ tuổi. Các giá trị giáo dục nhận được sự đồng thuận cao ở cả ba nhóm thanh niên, trung niên và người cao tuổi. Các giá trị gia đình, cộng đồng, đạo đức, trách nhiệm và gắn kết vẫn tạo nên nền tảng tương đối ổn định xuyên thế hệ.

Chủ nhiệm nhiệm vụ – TS. Mai Văn Hải trình bày trong buổi nghiệm thu

Trên cơ sở đó, nhiệm vụ đề xuất bốn nhóm giải pháp nhằm phát huy những ưu điểm, hạn chế những mặt tiêu cực nảy sinh từ sự khác biệt giá trị, hướng tới xây dựng quan hệ liên thế hệ hài hòa, gắn kết trong cộng đồng và xã hội như: tăng cường đối thoại giữa các thế hệ; phát huy nguồn lực giá trị của mỗi thế hệ cho quá trình phát triển xã hội; giáo dục giá trị phù hợp với bối cảnh xã hội hiện nay; xây dựng cơ chế hợp tác và đồng hành đa thế hệ trong gia đình, cơ quan và cộng đồng. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng quan hệ liên thế hệ hài hòa, gắn kết và phát huy các giá trị văn hóa như một nguồn lực phát triển.

Hội đồng nhận định nhiệm vụ đã cơ bản hoàn thành các mục tiêu, có giá trị khoa học và ý nghĩa thực tiễn. Đồng thời, nhiệm vụ cũng đóng góp thêm tư liệu và luận cứ khoa học cho việc nghiên cứu về giá trị cũng như sự khác biệt về giá trị giữa các thế hệ ở Việt Nam.  Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ, đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý, tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện các báo cáo.

Tin: Trần Thanh Giang

Ảnh: Nguyễn Lam Hoàng; Lê Thị Thu Hiền