Tại buổi nghiệm thu, chủ nhiệm nhiệm vụ đã trình bày khái quát về mục tiêu, phương pháp, nội dung triển khai, những kết quả nghiên cứu chủ yếu, cùng một số đề xuất, kiến nghị của nhiệm vụ. Theo đó, nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng mức độ hài lòng về cuộc sống của người cao tuổi tại Phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội dựa trên 5 khía cạnh, bao gồm mức sống, chăm sóc sức khỏe, quan hệ gia đình, giải trí và tham gia xã hội. Đồng thời, nghiên cứu phân tích mối liên hệ giữa các yếu tố nhân khẩu và xã hội đến mức độ hài lòng về cuộc sống của người cao tuổi trên địa bàn nghiên cứu.

Trên cơ sở phân tích tài liệu thứ cấp và khảo sát bằng bảng hỏi đối với 130 người cao tuổi tại Tổ 11 (Phố Thái Thịnh) và Tổ 27 (Phố Đặng Tiến Đông), thuộc Phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Nghiên cứu đo lường mức độ hài lòng với cuộc sống bằng thang Likert 5 mức độ, gồm: (1) Rất không hài lòng, (2) Không hài lòng, (3) Bình thường, (4) Hài lòng và (5) Rất hài lòng. Do số lượng câu trả lời ở 2 mức “Rất không hài lòng” và “Rất hài lòng” tương đối ít nên nghiên cứu gộp các mức độ trả lời thành 3 nhóm để phục vụ phân tích số liệu, cụ thể: “Không hài lòng” (gộp mức 1 và 2), “Bình thường” (mức 3) và “Hài lòng” (gộp mức 4 và 5). Nhiệm vụ cũng tiến hành phỏng vấn sâu 10 người cao tuổi tại 2 tổ dân phố nhằm tìm hiểu sâu hơn những yếu tố và nguyên nhân liên quan đến mức độ hài lòng với cuộc sống của người cao tuổi tại Phường Đống Đa, Thành phố Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ hài lòng của người cao tuổi có sự khác biệt giữa các khía cạnh của cuộc sống. Trong đó, quan hệ gia đình là khía cạnh có tỷ lệ hài lòng cao nhất, trong khi mức sống và chăm sóc sức khỏe là hai khía cạnh có tỷ lệ hài lòng thấp nhất. Bên cạnh đó, kết quả khảo sát cũng ghi nhận sự khác biệt giữa 2 địa bàn nghiên cứu. Cụ thể, người cao tuổi tại Tổ 27 có mức độ hài lòng cao hơn người cao tuổi tại Tổ 11 ở cả 5 khía cạnh được xem xét, bao gồm mức sống, chăm sóc sức khỏe, quan hệ gia đình, giải trí và tham gia xã hội.

Đáng chú ý, kết quả hồi quy logistic thứ tự cho thấy trình độ học vấn có mối liên hệ với mức độ hài lòng của người cao tuổi ở cả 5 khía cạnh. Cụ thể, nhóm có trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng trở lên có mức độ hài lòng cao hơn so với nhóm có trình độ trung học phổ thông trở xuống. Nhóm tuổi có mối liên hệ với mức độ hài lòng về chăm sóc sức khỏe, quan hệ gia đình và tham gia xã hội, trong đó nhóm từ 60–69 tuổi có mức độ hài lòng cao hơn nhóm từ 70–79 tuổi. Tình trạng hôn nhân có mối liên hệ với mức độ hài lòng về mức sống và chăm sóc sức khỏe, với nhóm đang có vợ/chồng có mức độ hài lòng cao hơn nhóm góa, ly hôn hoặc ly thân. Tương tự, tình trạng việc làm có mối liên hệ với mức độ hài lòng về mức sống và giải trí khi nhóm đã nghỉ hưu có mức độ hài lòng cao hơn nhóm đang làm việc.

Đối với sự hỗ trợ xã hội nhận được có mối liên hệ với mức độ hài lòng của người cao tuổi ở 4 khía cạnh của cuộc sống. Đối với mức sống và tham gia xã hội, người cao tuổi nhận được sự hỗ trợ về tài chính khi gặp khó khăn và có người để tâm sự, chia sẻ khi cần lời khuyên có mức độ hài lòng cao hơn. Đối với chăm sóc sức khỏe, người cao tuổi có người quan tâm và hỗ trợ khi đau ốm hoặc gặp vấn đề về sức khỏe cũng có mức độ hài lòng cao hơn. Riêng đối với quan hệ gia đình, người cao tuổi có mức độ hài lòng cao hơn khi nhận được sự hỗ trợ ở vả 3 hình thức gồm sự hỗ trợ về tài chính khi gặp khó khăn, có người để tâm sự, chia sẻ khi cần lời khuyên và có người quan tâm và hỗ trợ khi đau ốm hoặc gặp vấn đề về sức khỏe. Trong khi đó, nghiên cứu không ghi nhận mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa các yếu tố hỗ trợ xã hội được xem xét với mức độ hài lòng về giải trí.

Đối với sự gắn bó với cộng đồng, các yếu tố được xem xét có mối liên hệ với mức độ hài lòng của người cao tuổi ở 4 khía cạnh. Những người có cảm nhận gắn bó với nơi cư trú có mức độ hài lòng cao hơn về chăm sóc sức khỏe và quan hệ gia đình. Trong khi đó ở 2 khía cạnh giải trí và tham gia xã hội, những người có quan hệ tốt với hàng xóm, quan tâm và tham gia các hoạt động cộng đồng, cũng như có cảm nhận gắn bó với nơi cư trú đều có mức độ hài lòng cao hơn. Riêng đối với mức sống, nghiên cứu không ghi nhận mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa các yếu tố gắn bó với cộng đồng và mức độ hài lòng.

Những phát hiện trên cho thấy sự cần thiết của các giải pháp nhằm cải thiện mức sống và nâng cao khả năng tiếp cận, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi. Đồng thời, cần phát huy vai trò của gia đình trong hỗ trợ vật chất, chăm sóc khi đau ốm và chia sẻ tinh thần; tăng cường các hình thức hỗ trợ xã hội, tạo điều kiện để người cao tuổi duy trì các mối quan hệ xã hội và tham gia hoạt động cộng đồng phù hợp với nhu cầu, sức khỏe và khả năng của bản thân. Bên cạnh đó, việc xây dựng và triển khai các chính sách, chương trình dành cho người cao tuổi cần chú trọng đến sự khác biệt về đặc điểm nhân khẩu học, điều kiện sống và nhu cầu của từng nhóm, qua đó bảo đảm các hình thức hỗ trợ phù hợp với hoàn cảnh thực tế, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và mức độ hài lòng của người cao tuổi.

Hội đồng nghiệm thu ghi nhận và đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm của chủ nhiệm nhiệm vụ, đồng thời đưa ra một số ý kiến góp ý để chủ nhiệm tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng báo cáo nghiên cứu.

Trần Việt Long