Tại buổi nghiệm thu, Hội đồng đã nghe chủ nhiệm nhiệm vụ trình bày khái quát về quá trình triển khai, nội dung nghiên cứu và những kết quả đạt được của nhiệm vụ khi nghiên cứu về mức độ hiểu biết, nhận thức của học sinh THPT đối với thị trường lao động, trí tuệ nhân tạo (AI), tác động của AI đến việc làm cũng như các kỹ năng cần thiết trong bối cảnh chuyển đổi số.

Ảnh: Hội đồng nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp cơ sở

Thông qua điều tra bảng hỏi đối với 352 học sinh thuộc 3 trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội và phỏng vấn sâu 5 học sinh, kết hợp vận dụng các lý thuyết như Lý thuyết nhận thức xã hội về nghề nghiệp (SCCT), Lý thuyết phát triển nghề nghiệp theo vòng đời của Donald Super, Khung hiểu biết AI của Long & Magerko và Khung phân tích của OECD, nhóm nghiên cứu đã làm rõ các khía cạnh nghiên cứu trọng tâm đặt ra.

Thứ nhất, về thực trạng hiểu biết của học sinh, kết quả cho thấy học sinh THPT có mức độ hiểu biết tự đánh giá nhìn chung tương đối tích cực đối với các lĩnh vực. Cụ thể, hiểu biết về kỹ năng nghề nghiệp tương lai đạt mức cao nhất, tiếp đến là hiểu biết chung về thị trường lao động, hiểu biết về trí tuệ nhân tạo, và hiểu biết về tác động của AI đến thị trường lao động.

Thứ hai, về sự khác biệt theo các đặc điểm nhân khẩu học - xã hội, kết quả so sánh cho thấy mức độ hiểu biết tự đánh giá nhìn chung không khác biệt có ý nghĩa thống kê theo giới tính, trường học và nơi cư trú. Riêng đối với tiêu chí khối lớp, khía cạnh hiểu biết về trí tuệ nhân tạo ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê, trong đó học sinh lớp 11 có điểm trung bình cao hơn học sinh lớp 10.

Thứ ba, về mối quan hệ giữa các yếu tố hiểu biết với định hướng nghề nghiệp, kết quả phân tích tương quan Pearson chỉ ra rằng tất cả các chiều cạnh hiểu biết đều có mối tương quan thuận, có ý nghĩa thống kê với định hướng nghề nghiệp cá nhân. Đặc biệt, khi đưa vào mô hình hồi quy phân tầng tổng thể (giải thích được 35,5% phương sai của định hướng nghề nghiệp), kết quả cho thấy Hiểu biết về trí tuệ nhân tạo và Hiểu biết về tác động của trí tuệ nhân tạo đến thị trường lao động là những biến dự báo có ý nghĩa thống kê quan trọng nhất đối với định hướng nghề nghiệp của học sinh THPT. Ngược lại, hiểu biết chung về thị trường lao động hay kỹ năng nghề nghiệp khi đặt trong mô hình đồng thời không còn giữ mức ý nghĩa thống kê trực tiếp. Phát hiện này nhấn mạnh vai trò cốt lõi của tri thức về công nghệ và khả năng nhận diện những biến đổi do AI tạo ra trong việc định hình nhận thức và định hướng tương lai của thế hệ trẻ.

Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao tinh thần nghiêm túc và những nỗ lực của nhóm nghiên cứu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đồng thời ghi nhận những giá trị khoa học và thực tiễn thiết thực của đề tài trong bối cảnh giáo dục hướng nghiệp phổ thông gắn liền với chuyển đổi số hiện nay. Các thành viên Hội đồng đã chỉ ra những hạn chế và có những góp ý cụ thể về các nội dung cần chỉnh sửa, bổ sung. Trên cơ sở kết quả đánh giá, Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ và xếp loại khá.

Lê Thị Ngọc Thúy