Thông điệp của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhân ngày sức khỏe tâm thần thế giới năm 2026: “Lắng nghe trải nghiệm thực – Tiếng nói thực, thay đổi thực” Lived experiences heard: real voices, real change
08/10/2026
Lượt xem: 68
Ngày Sức khỏe tâm thần thế giới là dịp để thúc đẩy sự tham gia thực chất của những người có trải nghiệm trực tiếp về các vấn đề sức khỏe tâm thần (PWLE), đồng thời công nhận kiến thức của họ là một dạng tri thức chuyên môn có giá trị thiết yếu. Chiến dịch năm nay kêu gọi bảo đảm tiếng nói của họ góp phần định hình các chính sách, dịch vụ và quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của chính họ.
|
Trải nghiệm trực tiếp là
những điều một người đã tự mình trải qua, đặc biệt khi những trải nghiệm ấy
mang lại cho họ kiến thức hoặc sự thấu hiểu mà những người chỉ nghe kể hoặc tìm
hiểu về các trải nghiệm đó không có được.
|
Rất nhiều khi, những người
có trải nghiệm trực tiếp được đề nghị chia sẻ câu chuyện của mình nhưng lại
không được tham gia vào quá trình ra quyết định. Sự tham gia thực chất không dừng
lại ở việc tiếng nói của họ được lắng nghe.
Điều đó có nghĩa là tạo cơ
hội để họ tác động đến các quyết định, cùng thiết kế dịch vụ, củng cố các cách
tiếp cận do người đồng cảnh dẫn dắt, đấu tranh với sự kỳ thị và tăng cường
trách nhiệm giải trình. Khi những người có trải nghiệm trực tiếp được tham gia
thực chất, hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần có thể trở nên chú trọng đến con
người dựa trên quyền nhiều hơn và đáp ứng tốt hơn các nhu cầu cũng như những mối
quan tâm của họ.
Một ưu tiên quan trọng đối
với những người có trải nghiệm trực tiếp là chuyển từ mô hình chăm sóc tại các
cơ sở tâm thần dài hạn sang chăm sóc sức khỏe tâm thần dựa vào cộng đồng, lấy
con người làm trung tâm. Quá trình chuyển đổi này đòi hỏi việc điều chỉnh nguồn
tài chính, dịch vụ và các hình thức hỗ trợ phải được lập kế hoạch cẩn trọng, để
người có vấn đề sức khỏe tâm thần có thể sống trong cộng đồng của mình. Đáp ứng
ưu tiên đó, WHO sẽ công bố hướng dẫn thực hành về chuyển đổi từ mô hình chăm
sóc tập trung tại các cơ sở tâm thần sang chăm sóc dựa vào cộng đồng.
|
Nhân Ngày Sức khỏe tâm thần
thế giới năm nay, hãy chuyển từ lắng nghe sang hành động — và cùng những người
có trải nghiệm trực tiếp xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần, thay vì
chỉ xây dựng hệ thống cho họ.
|
Đỗ Thị Lệ Hằng