Xuất phát từ ý nghĩa đó, cuốn sách “Chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên Phổ thông” do nhóm tác giả PGS. TS. Phan Thị Mai Hương và ThS. Lâm Thanh Bình (đồng chủ biên) được Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản năm 2025, với dung lượng 334 trang, mang đến một góc nhìn toàn diện, khoa học và giàu giá trị thực tiễn về đời sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông Việt Nam hiện nay.

Cuốn sách là kết quả của đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do Viện Tâm lý học chủ trì thực hiện trong giai đoạn 2021–2022. Trên cơ sở khảo sát thực tiễn và phân tích dữ liệu một cách hệ thống, nhóm tác giả đã phác họa bức tranh tương đối đầy đủ về chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông, nhận diện những yếu tố góp phần nâng cao hoặc cản trở chất lượng cuộc sống nghề nghiệp, đồng thời đề xuất những định hướng ứng dụng có ý nghĩa đối với thực tiễn giáo dục.

Nội dung cuốn sách được triển khai trong 7 chương với mạch nghiên cứu logic từ cơ sở lý luận đến thực tiễn và ứng dụng.

Chương 1. Những vấn đề chung nghiên cứu về chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông trong bối cảnh đổi mới giáo dục tập trung tổng quan các nghiên cứu trong nước về chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên; trình bày cơ sở lý luận, cách tiếp cận và khung nghiên cứu của đề tài; đồng thời giới thiệu phương pháp nghiên cứu được sử dụng để triển khai khảo sát và phân tích dữ liệu. Đây là nền tảng khoa học quan trọng cho toàn bộ công trình.

Chương 2. Mô hình chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông và đo lường trình bày quá trình điều chỉnh và hoàn thiện mô hình chất lượng cuộc sống nghề nghiệp phù hợp với bối cảnh giáo dục phổ thông Việt Nam. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả xác định các chiều cạnh cấu thành chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên và xây dựng hệ thống đo lường nhằm đánh giá một cách khách quan, toàn diện chất lượng cuộc sống nghề nghiệp.

Chương 3. Thực trạng chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông: mô tả chỉ số chất lượng tổng thể và chỉ số chất lượng các lĩnh vực giới thiệu cách tính các chỉ số chất lượng cuộc sống nghề nghiệp, đồng thời phân tích thực trạng chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên thông qua chỉ số chất lượng tổng hợp và các chỉ số chất lượng ở từng lĩnh vực cụ thể. Những kết quả này giúp nhận diện rõ hơn bức tranh chung về chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông hiện nay.

Chương 4. Thực trạng chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông: mô tả các chỉ báo cụ thể về chất lượng đi sâu phân tích các chỉ báo thành phần cấu thành chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên. Chương sách không chỉ mô tả thứ bậc và mức độ chất lượng của từng chỉ báo mà còn làm rõ khoảng cách giữa tầm quan trọng và mức độ hài lòng đối với từng khía cạnh của đời sống nghề nghiệp. Đây là một cách tiếp cận có ý nghĩa trong việc nhận diện những lĩnh vực mà giáo viên kỳ vọng nhiều hơn so với những gì họ đang thực sự nhận được.

Chương 5. So sánh chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên theo các lát cắt cung cấp cái nhìn đa chiều về sự khác biệt trong chất lượng cuộc sống nghề nghiệp giữa các nhóm giáo viên. Các phân tích được thực hiện theo giới tính, nhóm tuổi, địa bàn công tác và cấp học giảng dạy, qua đó cho thấy những đặc điểm riêng của từng nhóm giáo viên trong trải nghiệm nghề nghiệp và chất lượng cuộc sống.

Chương 6. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông là một trong những nội dung nổi bật của cuốn sách. Chương này giới thiệu các công cụ nghiên cứu, các biến số và mô hình phân tích được sử dụng để xác định những yếu tố tác động đến chất lượng cuộc sống nghề nghiệp. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả phân tích khả năng dự báo của nhóm yếu tố đặc điểm nghề nghiệp, nhóm yếu tố tâm lý và môi trường làm việc đối với chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên. Đặc biệt, chương sách làm rõ khả năng dự báo khi kết hợp cả ba nhóm yếu tố, từ đó xác định mô hình dự báo tối ưu cho chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông.

Chương 7. Những phát hiện chính và khả năng ứng dụng kết quả vào thực tiễn trường học tổng hợp những kết quả nổi bật nhất của nghiên cứu, đồng thời đề xuất các hướng ứng dụng thiết thực trong thực tiễn giáo dục. Từ những bằng chứng nghiên cứu thu được, nhóm tác giả nhấn mạnh sự cần thiết của việc đầu tư cơ sở vật chất bảo đảm điều kiện dạy và học, cũng như việc xây dựng văn hóa nhà trường tích cực, nhân văn và hỗ trợ phát triển nghề nghiệp. Đây được xem là những yếu tố trọng yếu góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

Điều làm nên giá trị của cuốn sách không chỉ nằm ở những con số hay kết quả khảo sát, mà còn ở nỗ lực lắng nghe và thấu hiểu những trải nghiệm nghề nghiệp của giáo viên trong bối cảnh nhiều thay đổi. Qua từng trang sách, người đọc có thể cảm nhận được những niềm vui, những áp lực, những động lực và cả những trăn trở của những người đang trực tiếp góp phần hình thành thế hệ tương lai của đất nước.

Là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý giáo dục, nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và giáo viên, cuốn sách đồng thời gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về việc xây dựng môi trường làm việc tích cực, nhân văn và bền vững cho đội ngũ nhà giáo. Bởi chỉ khi người thầy có một cuộc sống nghề nghiệp chất lượng, họ mới có thể truyền cảm hứng, phát huy năng lực và cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp giáo dục.

Không chỉ là một công trình nghiên cứu khoa học, “Chất lượng cuộc sống nghề nghiệp của giáo viên phổ thông” còn là lời nhắc nhở về sự quan tâm, thấu hiểu và đồng hành mà xã hội cần dành cho những người đang ngày ngày đứng trên bục giảng, âm thầm vun đắp cho tương lai.

Hiện nay, sách đã có mặt tại Thư viện Viện Xã hội học và Tâm lý học với ký hiệu kho từ VL 1800 đến VL 1802, luôn sẵn lòng phục vụ các độc giả quan tâm đến lĩnh vực giáo dục, tâm lý học và sự phát triển nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên phổ thông.

ThS. Phạm Thu Huyền, Viện Xã hội học và Tâm lý học