Tọa đàm khoa học giữa kỳ: Vai trò của ông bà trong chăm sóc trẻ dưới 6 tuổi tại các gia đình công nhân ở Bắc Giang hiện nay

15/08/2025

CNĐT ThS. Nguyễn Thị Huyền Giang đã trình bày báo cáo giữa kỳ của đề tài “Vai trò của ông bà trong chăm sóc trẻ dưới 6 tuổi tại các gia đình công nhân ở Bắc Giang hiện nay”. Báo cáo đã giới thiệu mục tiêu nghiên cứu, cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu định tính và các kết quả bước đầu liên quan đến vai trò, mức độ tham gia và những đóng góp của ông bà trong việc chăm sóc trẻ nhỏ tại các gia đình công nhân trong bối cảnh công nghiệp hóa và di cư lao động hiện nay.

Tại phần thảo luận, PGS. TS. Nguyễn Thị Minh Ngọc ghi nhận và đánh giá cao khối lượng công việc mà CNĐT đã thực hiện trong giai đoạn giữa kỳ. Tuy nhiên, PGS. TS. Nguyễn Thị Minh Ngọc cũng lưu ý CNĐT cần quan tâm kỹ hơn đến một số đặc điểm của mẫu nghiên cứu, đặc biệt là độ tuổi của các cặp vợ chồng và ông bà trong gia đình. Trong báo cáo có trường hợp phỏng vấn người trên 70 tuổi nhưng lại chăm sóc cháu dưới 6 tuổi, vì vậy cần xem xét và làm rõ tính hợp lý của trường hợp này. Bên cạnh đó, nhóm ông bà trong độ tuổi từ 60–65 vẫn đang tham gia lao động, tạo thu nhập, song đồng thời đảm nhận vai trò chăm sóc cháu nhỏ, do đó CNĐT cần phân nhóm cụ thể giữa trường hợp chăm sóc một trẻ và chăm sóc từ hai trẻ trở lên. Việc phân nhóm này sẽ giúp làm rõ sự khác biệt về mức độ tham gia, cường độ chăm sóc và vai trò của ông bà trong từng trường hợp cụ thể.

TS. Trần Nguyệt Minh Thu cho rằng đây là một nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và giàu tính nhân văn. Tuy nhiên, việc chăm sóc trẻ nhỏ là công việc nặng nhọc và đòi hỏi nhiều thời gian, đặc biệt đối với người cao tuổi. Vì vậy, nếu nghiên cứu được triển khai theo hướng làm rõ những đóng góp của ông bà trong việc hỗ trợ con cái – qua đó giúp con cái có thêm thời gian tham gia lao động, tạo thu nhập và ổn định đời sống gia đình – thì giá trị và ý nghĩa của vai trò người cao tuổi sẽ được thể hiện rõ nét hơn. TS. Trần Nguyệt Minh Thu cũng đề nghị CNĐT phân tích sâu hơn vai trò của người cao tuổi trong chăm sóc trẻ nhằm làm nổi bật tính nhân văn của vấn đề nghiên cứu. Đồng thời, CNĐT cần viết rõ hơn mục tiêu nghiên cứu để phản ánh đúng trọng tâm của đề tài; trong đó cần chỉnh sửa cả mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể, cũng như xác định lại đối tượng nghiên cứu cho phù hợp, bởi đối tượng nghiên cứu là vấn đề, chủ đề nghiên cứu chứ không phải là khách thể như hiện nay.

Phát biểu tại tọa đàm, PGS. TS. Nguyễn Đức Vinh cho biết hai ý kiến nhận xét đã góp ý rất chi tiết và toàn diện cho đề tài. PGS. TS. Nguyễn Đức Vinh lưu ý CNĐT đang sử dụng Lý thuyết gắn bó, theo đó nghiên cứu tập trung vào sự gắn bó giữa người chăm sóc và trẻ được chăm sóc. Vì vậy, CNĐT cần làm rõ hơn nội dung này trong khung lý thuyết và có thể mời các nhà tâm lý học góp ý, bổ sung để làm sâu sắc thêm cách tiếp cận nghiên cứu. Bên cạnh đó, PGS. TS. Nguyễn Đức Vinh cũng gợi ý CNĐT cân nhắc vận dụng thêm Lý thuyết vai trò trong xã hội học để phân tích các vai trò khác nhau của ông bà trong gia đình công nhân.

ThS. Lâm Thanh Bình nhận định rằng nghiên cứu định tính là phương pháp nghiên cứu khó, không hề đơn giản, đặc biệt là trong việc xử lý và đưa dữ liệu định tính vào các chương, mục đã được xây dựng sẵn trong báo cáo. Do đề tài hiện chỉ tập trung phân tích ba vai trò của ông bà trong chăm sóc trẻ, CNĐT cần lý giải rõ vì sao lựa chọn ba vai trò này mà không phải là các vai trò khác, từ đó bảo đảm tính logic và thuyết phục của nghiên cứu.

ThS. Phạm Thị Thu đề nghị CNĐT làm rõ hơn nữa các đặc điểm của mẫu nghiên cứu, phân nhóm đối tượng một cách cụ thể và đối chiếu các nhóm này với vai trò của ông bà trong chăm sóc trẻ để xem xét sự khác biệt trong cách thức và mức độ thể hiện vai trò giữa các nhóm.

Ngoài ra, ThS. Nguyễn Diệp Hà lưu ý rằng việc phỏng vấn người chăm sóc về cảm nhận an toàn của trẻ có thể dẫn đến sai lệch thông tin, do đây không phải là cảm nhận trực tiếp của trẻ, đồng thời khung lý thuyết hiện tại cũng chưa hàm ý rõ nội dung này, vì vậy CNĐT cần cân nhắc điều chỉnh cho phù hợp.

Kết thúc phần thảo luận, CNĐT ThS. Nguyễn Thị Huyền Giang trân trọng cảm ơn tất cả các ý kiến nhận xét, góp ý của các nhà khoa học và đồng nghiệp, đồng thời cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu, cân nhắc và chỉnh sửa báo cáo nhằm hoàn thiện nội dung nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo.