Tham dự buổi tọa đàm có TS. Nguyễn Thị Phương Hoa, Phó Bí thư Chi bộ, Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học, chủ trì; các đồng chí Phó Viện trưởng và các nhà nghiên cứu của Viện.

Mở đầu buổi tọa đàm, Phó Viện trưởng TS. Nguyễn Thị Phương Hoa khẳng định buổi tọa đàm không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn có giá trị, mà còn là cơ hội thiết thực để các nhà nghiên cứu nâng cao tri thức, cập nhật phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi online trong lĩnh vực nghiên cứu của mình. Đây cũng là một trong những định hướng trọng tâm của Viện nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, tăng cường trao đổi học thuật và nâng cao chất lượng khoa học.

Tiếp theo chương trình,  PGS.TS. Nguyễn Đức Vinh trình bày và nhấn mạnh rằng trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, việc ứng dụng các công cụ số vào nghiên cứu định lượng đang trở thành xu hướng tất yếu; so với bảng hỏi giấy truyền thống, việc sử dụng bảng hỏi online giúp nâng cao hiệu quả thu thập dữ liệu, tiết kiệm thời gian và chi phí cho việc triển khai khảo sát.

Trong bài trình bày, PGS.TS. Nguyễn Đức Vinh đã tập trung giới thiệu các phương pháp khảo sát định lượng bằng bảng hỏi hiện nay, đặc biệt là sự khác biệt giữa phương pháp phỏng vấn trực tiếp có hỗ trợ máy tính (CAPI) và phương pháp khảo sát trực tuyến tự điền qua Internet (WASI). Các ưu điểm, hạn chế, điều kiện áp dụng cũng như khả năng tiếp cận các nhóm đối tượng khác nhau của từng phương pháp đã được phân tích và so sánh một cách hệ thống. Những yêu cầu cơ bản để triển khai khảo sát trực tuyến, bao gồm việc xây dựng bảng hỏi online, tổ chức thu thập dữ liệu qua Internet, quản lý dữ liệu khảo sát và phát triển năng lực công nghệ cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu. Các nhóm ứng dụng công nghệ khảo sát trực tuyến đang được sử dụng phổ biến hiện nay như SurveyCTO, SurveyMonkey, LimeSurvey, Google Forms và Microsoft Forms. Đặc biệt, diễn giả đã so sánh 2 nền tảng đang được sử dụng khá phổ biến hiện nay là Google Forms và Microsoft Forms về các phương diện như chi phí, khả năng tích hợp hệ sinh thái số, mức độ bảo mật, các loại câu hỏi khảo sát, tính năng phân tích dữ liệu cũng như khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế bảng hỏi và xử lý kết quả khảo sát. Những thông tin này giúp cán bộ nghiên cứu có thêm cơ sở để lựa chọn công cụ phù hợp với mục tiêu nghiên cứu và điều kiện triển khai thực tế.

Phần thảo luận của tọa đàm diễn ra trong không khí sôi nổi, tập trung phân tích và làm sáng tỏ những vấn đề liên quan đến phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi trực tuyến trong nghiên cứu khoa học xã hội. Các ý kiến trao đổi đã đi sâu vào nhiều khía cạnh lý thuyết và thực tiễn của phương pháp này, đặc biệt là những rủi ro và hạn chế có thể phát sinh trong quá trình thu thập dữ liệu online như sai lệch mẫu, khó kiểm soát chất lượng câu trả lời và các vấn đề liên quan đến bảo mật thông tin người tham gia khảo sát. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng thảo luận về những ưu thế nổi bật của bảng hỏi online, bao gồm khả năng tiếp cận số lượng lớn người trả lời trong thời gian ngắn, tiết kiệm chi phí và thuận tiện trong xử lý dữ liệu, đồng thời chỉ ra những khó khăn trong việc bảo đảm tính đại diện của mẫu và duy trì mức độ tham gia của người được khảo sát.

Một nội dung đáng chú ý khác của tọa đàm là những trao đổi liên quan đến việc khai thác và sử dụng dữ liệu lớn (Big Data) trong nghiên cứu, bao gồm các cơ hội mà dữ liệu lớn mang lại cho việc phân tích các hiện tượng xã hội cũng như những thách thức về phương pháp luận, đạo đức nghiên cứu và quản trị dữ liệu. Bên cạnh phần thảo luận lý thuyết, tọa đàm còn dành thời gian cho hoạt động thực hành, hướng dẫn thiết kế bảng hỏi online trên nền tảng Google Forms và Microsoft Forms, đồng thời giới thiệu các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình xây dựng, tối ưu hóa và hoàn thiện bảng hỏi online nhằm nâng cao hiệu quả thu thập dữ liệu và chất lượng nghiên cứu.

Kết thúc buổi tọa đàm, Phó Viện trưởng TS. Nguyễn Thị Phương Hoa trân trọng cảm ơn PGS.TS. Nguyễn Đức Vinh đã dành thời gian chia sẻ và trao đổi về một chủ đề hết sức thiết thực trong bối cảnh nghiên cứu, khảo sát bằng bảng hỏi hiện nay. Đồng chí khẳng định nội dung chia sẻ tại buổi tọa đàm này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu khoa học xã hội, mà còn mở ra những trao đổi thiết thực về xu hướng chuyển đổi số trong hoạt động điều tra, khảo sát và phân tích dữ liệu hiện nay. Đồng thời, Viện cũng đề xuất PGS.TS. Nguyễn Đức Vinh tiếp tục chia sẻ sâu hơn về các chủ đề liên quan đến phương pháp nghiên cứu cũng như kỹ năng xử lý và phân tích dữ liệu trong thời gian tới.

Quang Tuấn